Wyjazd na studia za granicę to jedno z najważniejszych życiowych wydarzeń. W końcu jest to niezwykle ekscytujące, ale i wymagające solidnego przygotowania przedsięwzięcie. W natłoku formalności związanych z rekrutacją, znalezieniem mieszkania i zapakowaniem walizek, kwestia ubezpieczenia zdrowotnego często schodzi na dalszy plan. A niesłusznie, bo właśnie brak odpowiedniej ochrony medycznej może kosztować studenta lub jego rodziców kilka tysięcy euro w razie nagłej choroby czy wypadku. D
To pierwsze pytanie, które powinien zadać sobie każdy student planujący studia poza Polską. Odpowiedź nie jest jednoznaczna - zależy od tego, czy jesteś aktywnie ubezpieczony w Polsce, czy nie. Jeśli jesteś osobą do 26 roku życia i uczysz się lub studiujesz, możesz być zgłoszony do ubezpieczenia jako członek rodziny przez rodziców lub opiekunów. To wciąż najczęstszy sposób, w jaki studenci są ubezpieczeni tuż po maturze.
Jeżeli jednak podjąłeś pracę, skończyłeś poprzednie studia albo nie masz aktywnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego z żadnego innego źródła, musisz samodzielnie zadbać o ochronę medyczną - jeszcze przed wyjazdem, nie po przyjeździe do nowego kraju.
Warto też pamiętać, że samo bycie studentem zagranicznej uczelni nie sprawia automatycznie, że jesteś objęty ubezpieczeniem zdrowotnym. Uczelnia może oferować dostęp do uczelnianej przychodni, ale to nie to samo co pełnoprawna ochrona zdrowotna.
Zacznijmy od tego czym jest karta EKUZ, czyli Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego. Jest to bezpłatny dokument potwierdzający prawo do korzystania ze świadczeń opieki zdrowotnej w krajach Unii Europejskiej oraz EFTA (Islandia, Liechtenstein, Norwegia, Szwajcaria). Karta EKUZ nie zastępuje polisy ubezpieczeniowej, ale umożliwia dostęp do leczenia w państwowym systemie ochrony zdrowia kraju, do którego wyjeżdżasz - na takich samych warunkach jak miejscowi ubezpieczeni.
Co ważne karta jest wydawana przez NFZ czyli Narodowy Fundusz Zdrowia na wniosek osoby ubezpieczonej w Polsce. Ekuz wydawana jest bezpłatnie i można złożyć wniosek online, przez aplikację mobilną NFZ albo osobiście w oddziale. Studenci wyjeżdżający na dłużej powinni wiedzieć, że karta ma ograniczony okres ważności - zazwyczaj do 12 lub 18 miesięcy - więc trzeba pilnować, by nie wygasła w trakcie okresu studiów.
Ważna uwaga praktyczna to też fakt, że EKUZ nie pokrywa kosztów leczenia prywatnego, transportu medycznego ani wizyt, które nie są objęte publicznym systemem zdrowotnym w danym kraju. Dlatego wielu studentów decyduje się łączyć kartę EKUZ z dodatkową polisą ubezpieczeniową.
Jeśli nie jesteś aktualnie ubezpieczony, masz kilka opcji. Najczęstszą ścieżką dla studentów jest ubezpieczenie jako członek rodziny. Dzieje się tak, ponieważ rodzic lub małżonek, który jest ubezpieczony w ZUS lub NFZ, może zgłosić cię jako członka rodziny, o ile nie ukończyłeś 26 roku życia i posiadasz status studenta. W tym celu pracodawca zgłasza członka rodziny przez formularz ZUS ZCNA.
Jeśli jesteś starszy lub nie spełniasz warunków ubezpieczenia przez rodzinę, możesz skorzystać z dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. W takim przypadku sam podpisujesz umowę z NFZ i opłacasz składkę. Składka na dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne w 2024 roku wynosiła miesięcznie kilkanaście procent podstawy wymiaru. Warto jednak sprawdzić aktualną kwotę bezpośrednio w NFZ, bo zmienia się co roku.
CO ważne każda z tych opcji wymaga odpowiednich dokumentów potwierdzających twój status - legitymacja studencka, zaświadczenie z uczelni albo dokument potwierdzający podjęcia nauki za granicą mogą być wymagane przy zgłoszeniu.
Odpowiedź nie jest jednoznaczna bowiem karta EKUZ daje prawo do leczenia w państwowych placówkach medycznych w państwie członkowskim UE lub EFTA, ale ma istotne ograniczenia.
Po pierwsze dotyczy tylko leczenia niezbędnego, które nie może poczekać do powrotu do kraju.
Po drugie w wielu krajach publiczna opieka zdrowotna wiąże się z kolejkami i opłatami za część świadczeń zdrowotnych (np. wizytą u specjalisty czy lekami).
Oznacza to że dla studenta, który mieszka i studiuje w innym państwie członkowskim przez rok lub dłużej, karta EKUZ może nie wystarczyć. W takiej sytuacji warto pomyśleć o wykupieniu dodatkowej polisy i to najlepiej takiej, która obejmuje koszty leczenia w placówkach prywatnych, hospitalizację, transport medyczny i repatriację. Ceny takich polis dla studentów zaczynają się od około 200-400 złotych rocznie, choć zakres ochrony bywa bardzo różny.
To co musisz też wiedzieć to fakt, że osoby wyjeżdżające spoza UE lub planujące studia poza obszarem UE lub EFTA (np. w USA, Kanadzie, Australii, Wielkiej Brytanii po Brexicie) nie mogą polegać na EKUZ. Tam niezbędna jest prywatna polisa, a wymagania minimalne często narzuca sama uczelnia.
Dokumentacja medyczna to coś, o czym studenci rzadko myślą przy pakowaniu. Tymczasem w przypadku choroby przewlekłej, alergii na leki czy konieczności kontynuowania leczenia za granicą odpowiedni dokument może okazać się kluczowy.
Dlatego wyjeżdżając na studia, warto mieć przy sobie: kartę EKUZ (lub jej cyfrowy odpowiednik w aplikacji mojeIKP), dokument potwierdzający ubezpieczenie (polisę lub zaświadczenie z NFZ), tłumaczenie dokumentacji medycznej na język polski lub angielski, a w przypadku chorób przewlekłych - zaświadczenie od lekarza prowadzącego z opisem stanu zdrowia i stosowanych leków.
Co istotne tłumaczenie może być zwykłe - niekoniecznie przysięgłe - choć w przypadku hospitalizacji lub operacji przysięgłe tłumaczenie może mieć znaczenie formalne.
Warto też mieć przy sobie Kartę Polaka, jeśli wyjeżdżasz do kraju, gdzie jest ona honorowana - daje ona pewne uprawnienia, choć nie zastępuje ubezpieczenia zdrowotnego.
Coraz więcej uczelni w Europie i na świecie wprost wymaga od studentów zagranicznych posiadania aktywnego ubezpieczenia zdrowotnego przez cały okres studiów. Nie chodzi tu o deklarację, ale o dokument potwierdzający - polisę z wyraźnym zakresem ochrony lub zaświadczenie o objęciu ubezpieczeniem publicznym.
Uczelnie w krajach anglosaskich (UK, USA, Australia) często mają własne, obowiązkowe plany ubezpieczeniowe dla studentów, w które jesteś automatycznie włączany przy rekrutacji - a ich koszt wliczony jest w opłatę za studia. Warto to sprawdzić zawczasu, bo może okazać się, że nie musisz wykupować osobnej polisy, albo przeciwnie - że to, co oferuje uczelnia, jest zbyt podstawowe.
W krajach UE, jeśli posiadasz aktywną kartę EKUZ i jesteś obywatelem polskim, wiele uczelni uznaje to za wystarczające ubezpieczenie zdrowotne. Jednak zasady koordynacji systemów ubezpieczeń między państwami mogą być skomplikowane - dlatego warto zawczasu skontaktować się z biurem obsługi studentów zagranicznych (International Office) wybranej uczelni.
Jeśli jesteś zgłoszony do ubezpieczenia przez rodzica lub opiekuna, Twoja ochrona trwa zasadniczo do momentu, gdy rodzic jest ubezpieczony i ma cię zgłoszonego jako członka rodziny. Co ważne ubezpieczenie przez rodzica jako członek rodziny wygasa automatycznie, gdy:
Pamiętaj, że sam fakt bycia studentem nie przedłuża automatycznie ochrony powyżej 26. roku życia i jest to częste nieporozumienie. Po przekroczeniu tego progu wiekowego musisz samodzielnie zadbać o ciągłość ubezpieczenia, najczęściej przez dobrowolne ubezpieczenie zdrowotne lub przez rejestrację jako bezrobotny (jeśli spełniasz warunki).
Ubezpieczenie zdrowotne studenta wyjeżdżającego za granicę to temat, który naprawdę warto rozgryźć przed wyjazdem, a nie po przyjeździe do nowego kraju.
Najpierw sprawdź, czy jesteś aktywnie ubezpieczony w Polsce - przez rodziców, pracodawcę lub dobrowolnie - i czy ten status pozwala ci złożyć wniosek o kartę EKUZ.
Jeśli planujesz studia w krajach UE lub EFTA, karta EKUZ to podstawa, ale warto uzupełnić ją o prywatną polisę, szczególnie przy dłuższym pobycie. Pamiętaj o ważności dokumentów i sprawdź wymagania konkretnej uczelni - część z nich ma własne obowiązkowe plany zdrowotne dla studentów zagranicznych.
Dbamy, by na naszym blogu — obok aktualności i kolejnych historii sukcesu absolwentów The Swan School — regularnie pojawiały się merytoryczne publikacje. Nasi dydaktycy chętnie dzielą się wiedzą, przemyśleniami i opiniami dotyczącymi rozmaitych aspektów nowoczesnej edukacji.
sprawdź nasz blog